Ekspozita “Ritual and Memory”, paraqet thesaret e paparë të Ballkanit të lashtë – duke përfshirë një pllakë nga Kalaja e Dardanës në Kamenicë – të mbledhura për herë të parë në New York. Ky program është krijuar dhe prezantuar nga Instituti Shqiptar në bashkëpunim me
Institutin për Studimin e Botës së Lashtë në Universitetin e Nju Jorkut (NYU). Programi paraqet vepra nga periudha neolitike deri në epokën e hekurit nga 11 vende të Evropës Juglindore, duke përfshirë artefakte nga koleksionet e trashëgimisë arkeologjike të Shqipërisë dhe Kosovës.
Vëmë re se 1247 artefakte nga koleksionet e trashëgimisë arkeologjike të Kosovës u morën në fund të viteve 1990 dhe ende mbahen në Serbi. Kosova vazhdimisht ka kërkuar kthimin e përhershëm të artefakteve atje ku i përkasin, në vendlindje. Objekti në foto është zbuluar në Kamenicë të Kosovës dhe daton rreth rreth 500-100 para Krishtit, që përshkruan një skenë kortezhi funerali të udhëhequr nga një grua, ndoshta bashkëshortja e të ndjerit, e cila ndiqet nga arkivoli i një burri dhe një grup vajtuesish.
Objekti është gërmuar në Kalanë e Dardanës dhe një ritual i ngjashëm me atë të paraqitur në këtë gdhendje praktikohet edhe sot nga banorët shqiptarë të rajonit malor të Malësisë së Gjakovës, Kosovë. Kur vëzhgohen me kujdes, femrat vajtuese të kësaj ceremonie mortore shihen të veshura me fustane që ngjajnë shumë me xhubletën, gjë që mund të argumentohet se ka ngjashmëri me veshjen tipike të grave autoktone, me shumë gjasa të përdorura që nga epoka e bronzit dhe që mbahen ende sot në pjesët malore të Shqipërisë.
Kalaja e Dardanës (Kalaja e Dardanës) është një lokacion arkeologjik i vendosur në kodrat e Kamenicës së sotme, në Kosovën lindore. Ishte vendbanim dhe kështjellë në majë kodre të Dardanëve gjatë antikitetit klasik dhe u rindërtua në epokën e vonë romake.
